Minh Đức Triều
Tâm Ảnh
Vào buổi sáng
hôm sau, đức Thế Tôn mang y cầm
bát, không chào ai, rồi đi thẳng vào thành
Kosambī
để khất thực.
Hơn ai hết,
ngài hiểu rằng, hai nhóm chư tăng
ngoan cố, cứng đầu này đã không
còn cách gì khuyên răn,
giáo hóa được nữa. Cả ba lần
hòa giải thảy đều vô ích. Lần
cuối vừa rồi, chúng im lặng - nhưng là sự im lặng của
rừng cây gai với những mắt, những gai nhọn, những dây quấn chằng chịt buộc dính không có cách
gì tháo
gỡ
được. Ta ra đi
như thế này là bài học
cuối cùng cho chúng. Ta
dạy
không được thì pháp sẽ dạy. Pháp sẽ dạy cho chúng
những bài học đớn đau cả thân lẫn tâm - may ra
chúng
mới giác ngộ bài học
“khổ đế”
được.
Vào khoảng cuối xuân, trời mát mẻ, đức Phật cứ một mình thong dong đi mãi. Ngày thì
có bát
khất
thực, đêm thì có cội
cây. Hôm kia, đức Thế Tôn nhắm
hướng Đông Bắc cất bước rồi ghé vào làng
Bālakaloṇakāraka - nơi đây dân chúng sống
bằng nghề làm muối. Lúc đức Thế Tôn tìm
một lùm cây để thọ thực thì gặp tỳ-khưu Bhagu đang sống độc cư thiền định
ở đây.
Độ ngọ xong, đức Phật hỏi:
- Ông sống một mình thì có cảm
giác ra sao? Có chiêm nghiệm
được sự
lợi lạc nào chăng?
Đại đức Bhagu đáp:
- Chiêm nghiệm được sự thanh bình và
an ổn, bạch đức Tôn Sư!
- Thanh bình và an ổn như thế nào, hở Bhagu?
- Thưa, mắt đệ tử chỉ nhìn thấy màu xanh và sự
tịch lặng, an ổn của ngôi rừng. Tai đệ tử chỉ nghe tiếng gió, tiếng chim, tiếng nước chảy, tiếng lá rơi hoặc
tiếng của muông, thú...
Âm
thanh của thế giới tự nhiên và thiên nhiên
này luôn thanh bình và
vô sự. Cả ngũ quan của đệ tử đều như thế. Tâm ý nó cũng tương
ưng như thế. Nơi đây lại còn xa vắng
chỗ loài người, nghĩa là xa vắng chỗ
ồn ào, huyên náo, xa
lửa tham, lửa sân. Xa chuyện khẩu tranh, tương tranh, lợi tranh, thô lỗ, ác
khẩu, ỷ ngữ
và trăm vạn nhố nhương, phiền tạp khác. Bạch đức Thế Tôn! Sống độc cư ở đây, chẳng vào sâu các định
mà tâm
hồn
đệ tử luôn như trú
tại thanh tịnh cư thiên!
Đức Phật mỉm cười:
- Quả là vậy!
Quả là vậy, này con trai!
Lúc
nào về các thành phố,
thị trấn - ông hãy giảng
thuyết những điều lợi lạc vi diệu như vậy về hạnh độc cư (Ekacarikavatta) này cho một nhóm,
hai nhóm, ba nhóm... tỳ-khưu nghe!
- Thưa vâng!
- Vậy thì hạnh độc cư có chừng
bao nhiêu điều lợi lạc - này con trai!
- Thưa, có chừng mười điều lợi lạc sau đây:
Mắt, tai, mũi, lưỡi, thân - tự nhiên được hộ phòng, bảo vệ, thu thúc
một cách thanh bình,
thoải
mái - chứ không cần phải cố gắng ngăn chặn, kềm giữ quá kịch
liệt, quá sức, quá mệt mỏi!
- Đúng vậy! Đấy là năm điều lợi lạc hy hữu
rồi!
- Thứ sáu là tâm ý cũng sẽ thư xả, nhẹ nhàng mà đi
vào hỷ, vào an và vào
cả tịnh chỉ!
- Đúng vậy, khá lắm, này con trai!
Thuở
Như Lai còn là hài nhi năm
tuổi hôm lễ hạ điền, trẻ đã để tâm trong sáng
và hồn nhiên nên dễ
dàng đi vào định sơ thiền. Vậy khi năm giác quan được
thanh bình, an ổn - thì tâm ý của ông nó có
giống như tâm ý trẻ thơ không, này con trai?
- Gần như vậy mà hóa
ra không phải vậy, bạch đức Thế Tôn.
- Cũng đúng nữa! Và Như
Lai rõ biết là ông muốn nói gì rồi.
Chúng ta tiếp tục, lợi lạc thứ bảy là gì nào?
- Thưa, là rừng
có sẵn năng lượng tứ vô lượng
tâm. Vậy khi tâm vắng lặng tham sân, khí huyết
điều hòa, hít thở vào
ra an nhiên tĩnh tại, thanh bình, siêu
thoát
- dẫu không miên mật tu tập thiền tứ vô lượng
tâm - nhưng nếu ta hướng tâm từ thì
có từ, hướng tâm bi thì có bi,
hướng
tâm hỷ thì có hỷ,
hướng tâm xả thì có
xả. Đấy là
thêm bốn lợi ích nữa
là thành mười, thưa Tôn Sư!
- Phải - đức
Phật gật đầu - đây là mười điều lợi lạc của hạnh độc cư mà do ông tự
chiêm nghiệm bằng sự thực chứng cụ thể, hiện tiền mà nói ra - chứ
không phải do Như Lai hoặc hai vị trưởng
tử giảng thuyết. Nó đúng vậy đấy, này con trai! Và nếu
ông có
được
trí phân tích biện tài, ông còn
đưa ra thêm một chục, hai chục, ba chục, bốn chục... cái lợi lạc
của hạnh độc cư nữa đấy, này con trai!
- Xin đức Thế Tôn chỉ
dạy thêm.
- Không cần thiết. Một, hai điều mà đôi khi lại là quá dư đủ - nhưng ba bốn
chục điều,
học thuộc lòng như con vẹt - đôi khi cũng còn thiếu
rất nhiều đấy! Chính ông phải tự chiêm nghiệm, thẩm sát thêm nữa vì hạnh
phúc cho chư thiên và loài người,
này con trai!
Nói thế xong,
đức Phật đứng lên, từ giã, rời
ngôi làng của dân làm
muối, trả lại sự thanh bình và
an ổn cho vị ẩn sĩ độc cư - rồi cất bước nhẹ nhàng như đám mây trời thong dong vô
sự.
![](AdminHP/2-2/08102011064936/08102011064936-an%20lac.jpg)