Lâu rồi ý niệm của câu tục
ngữ Rằm
tháng Bảy, kẻ quảy người không vẫn cứ in sâu trong lòng
tôi. Tôi vẫn còn nhớ lúc cuộc
sống khốn khó, tôi đã
từng nghĩ, ừ
có, thì mình có mâm
lễ, còn không, thì năm
ba cây
hương
cũng được.
Rồi cũng qua chuyện cúng kiến, lễ bái.
Thế nhưng, trong tôi mãi vọng
lên điệu kinh cầu về Rằm tháng Bảy. Đây là mùa báo
hiếu của các Phật tử, của những người con đối với mẹ cha. Mục Kiền Liên
là hiện thân của người con hiếu thảo. Trước tội lỗi
của mẹ, Ngài có oán
trách đâu. Chỉ có lòng nguyện
cầu xin lượng hải hà vô biên
của Bồ tát, cứu vớt linh hồn mẹ. Trong tôi cầu mong
đạo hiếu của Mục Kiền Liên soi rọi tâm
hồn mình để ứng xử với cha mẹ, tiên tổ, với những tiền nhân sao cho
phải.
![](AdminHP/2-2/11082011111813/11082011111813-thao%20thom.jpg)
Tôi cũng được biết thêm cách hiểu khác như là
tâm niệm của nhân gian về Rằm
tháng Bảy. Đó là dịp xá
tội vong nhân. Không cần biết người đã mất là ai,
là kẻ thế nào, chỉ biết đó là hồn
oan của những người đã mất, những hồn tìm sự an
bình trong sự cầu an của người trần thế. Tôi cũng từng
nghe bà
nội
tôi kể chuyện cúng cô hồn Rằm
tháng Bảy là cúng các
hồn không nơi nương tựa, cúng hồn đói cái ăn - cái
ăn bởi
kinh bởi kệ. Người đã chết,
dù có tội,
ít ra đến
Rằm tháng Bảy cũng được xá tội, mong được bình an nơi cõi phúc.
Trước mắt tôi là những hồn ma vất vưởng xếp thành hàng. Họ đi, đi âm thầm, mong được xá tội. Trong tôi hiện
lên những hình ảnh của những hồn trong “Văn chiêu hồn” của Nguyễn Du. Có thể họ
là những kẻ đâm thuê chém mướn,
cũng có thể họ là kẻ cướp
vợ đoạt chồng kẻ khác, có khi
họ dối dưới lừa trên, cũng có khi họ
là kẻ có chức có
quyền cướp
đất cướp
ruộng của dân. Cũng có khi, họ
là kẻ tranh chức đoạt quyền, cũng có khi
là kẻ buôn thần bán thánh...
Nói
chung, các
hồn ma đều
mong được ân xá. Trong tiếng
cầu nguyện của người đang sống, trong trầm hương của Rằm tháng Bảy, tôi thấy các hồn ma như được hồi tâm. Họ thực sự ăn năn
hối lỗi. Tôi như thấy các hồn đang
nguyện xin được xá tội. Duy không thấy
được hồn
của những kẻ bán nước
cầu vinh. Tôi chẳng thấy hồn của Trần Ích Tắc, Lê Chiêu
Thống ở đâu.
Nghe đâu bọn chúng đang chịu hình phạt ở hoả ngục, phải “khóc lóc nghiến
răng đời đời” (Kinh Thánh). Thảm thay ! Tội nghiệp thay !
Bất chợt trong tôi cũng
hiện lên hình ảnh những con người thực ở cõi đời, họ cũng thiếu ăn, thiếu gạo, thiếu muối trong những ngày giáp hạt, trong những lúc bão lũ,
thiên tai... Này đây là hình ảnh còm xương của bao trẻ,
bao dân
lành
miền núi thèm hơi muối,
chút cơm. Này đây là
những bàn tay giơ
ra đón nhận gói mì tôm, chai
nước. Này đây là cái
chết oan khiên khi qua con suối, bờ nương... Họ làm gì nên
tội mà phải đói khổ ở cõi trần ?
Họ làm gì nên tội
mà phải chịu thay cho tôi, cho
bạn ?
Cũng về Rằm tháng Bảy, tôi quên làm sao
được những
lời của thầy tôi nói về thời
cuộc, khi tôi học lớp
8 năm học 1969 - 1970 ở
trường Đông
Giang, rằng Rằm tháng Bảy là lễ
giỗ những người chết trận. Lúc đó tôi lơ mơ hiểu rằng đã là người
chết trận là phải được
người đời
sau làm
lễ
tưởng nhớ ghi ơn sự
hy sinh
của
họ. Tôi nhớ
lại lời kể của thầy, rằng, nước ta có thời bị
chia cắt làm hai, lấy
sông Gianh làm giới tuyến. Nhưng binh lính tử trận của cả hai bên đều
được đời
sau hương khói. Tôi nghe lời
thầy, rằng như thế mới hợp đạo làm người. Rằng tiền
nhân có
lúc
bất đồng ý
kiến, có lúc gây gổ,
đánh nhau vì quyền lợi nào đó,
nhưng suy cho cùng, để
dân phụng thờ tưởng nhớ, phải là người có công với
dân tộc. Ai vì dân tộc đều được phụng thờ. Quân Trịnh, quân Nguyễn vì ai mà một
thời đổ máu ? Vì ai mà
hy sinh ? Vì ai
mà chút
xương
tàn không tìm thấy ? Hồn của
các chiến sĩ hai bên
có khác
gì
nhau trong và sau trận
chiến ? Hồn của
họ có khác gì nhau
trong ý niệm của thời gian, trong sự
phán xét của người cùng thời, của hậu thế ?
Tôi bâng
khuâng,
như thấy trước mắt mình hồn của những chiến sĩ hai bên thuở
nào cùng lặng im nghe
lời khấn niệm của người đang sống, của kẻ cầm quyền, của người theo
đạo này, tôn giáo nọ
đang mong linh hồn của họ được siêu thoát. Các hồn như
đang trò chuyện cùng nhau. Không có oán thù, không có
tị hiềm, khích bác. Chỉ có sự hoà
hợp của những hồn chiến sĩ năm nào. Chỉ có sự nguyện
cầu cho đất nước an
lạc.
Bao nén hương lòng thắp trong Rằm tháng Bảy. Khói hương vẽ đường đi cho những hồn về nơi cực lạc. Khói hương mang
lòng thành đến người đã khuất. Khói hương Rằm tháng Bảy thảo thơm hồn
con dân Việt như là tấm
lòng nguyện cầu an lạc đến cả thế gian.
Tháng 7, năm Canh Dần (tháng 8-2010)
Phan Trang Hy