Minh Thạnh
Tôi viết
bài này
khi
nhận được
lịch biếu của một tờ báo Phật
giáo, có hình ảnh các tượng Phật mỹ thuật ở nhiều chùa khác nhau.
Các hình ảnh các tượng
Phật đều rất đẹp, đẹp đến nao lòng.
![](AdminHP/7-5/29032011110547/29032011110547-vuon%20tuong.jpg)
Muốn
xem những tượng Phật như vậy trong không
gian
thực tế (3 chiều, tại nơi an vị
thay vì
xem
trên ảnh giấy), chúng ta phải đến
nhiều ngôi chùa khác nhau,
ngoài Bắc, trong Nam…
Ý tưởng
của chúng tôi, là nên
chăng, ở những
ngôi chùa có vườn rộng, có thể tạo tác bản sao
chép các pho tượng Phật, Bồ tát có giá
trị mỹ thuật cao, có thể theo
đúng kích thước nguyên bản, hoặc thu nhỏ theo
tỷ lệ nhất định và đồng nhất, tôn trí trong vườn
chùa, để khách thập phương vừa có dịp chiêm
ngưỡng những
tác phẩm nghệ thuật Phật giáo giá trị, vừa có thể
cung kính lễ bái, vừa
tăng thêm vẻ đẹp của vườn chùa, biến vườn chùa thành một vườn trưng bày tác phẩm
nghệ thuật, nâng cao giá
trị ngôi vườn chùa.
Vườn tượng
là một hình thức không gian mỹ
thuật hài hòa với vẻ
đẹp thiên nhiên, đã có truyền thống lâu đời.
Vườn tượng
có rất nhiều dạng. Có khi trưng
bài tác
phẩm
điêu khắc nói chung.
Có khi
chỉ
trưng bày tượng bán thân theo
chuyên đề. Có khi trưng
bày tượng của riêng một tác giả…
Vườn
tượng Phật
giáo đã có ở nhiều nước Đông Nam Á, Phật giáo Nam tông…
Một
số chùa ở Việt Nam cũng dựng một số tượng Phật trong chùa, như tượng Di Đà, tượng Quan Âm…, nhưng
là tượng lớn, và chỉ
có ít
tượng,
nên chưa thành vườn tượng Phật.
Chúng tôi hướng tới một mô hình vườn
tượng phong phú nhiều pho tượng, rộng đẹp, có tính mỹ
thuật cao, trang nghiêm,
thiêng
liêng, vừa
có tính
chất
cơ sở thờ tự ngoài trời, có tính chất
một bộ sưu tập tượng Phật sao chép những
tượng Phật
có giá
trị
nhất trong nước và trên thế giới, hình thành những trung tâm điểm
hành hương chiêm bái.
Trước hết cần có một khu
vườn rộng,
đẹp, nhiều
kỳ hoa dị thảo.
Phải
có một bản thiết kế do họa sĩ thực hiện, chi tiết hóa tượng nào, kích thước
ra sao,
đặt
ở đâu.
Vườn tượng
Phật mỹ thuật khác ở cách tôn trí
thờ phượng
tượng Phật
trong vườn chùa từ trước
đến nay là vườn tượng Phật chú trọng đến sự đa dạng mỹ thuật. Thí dụ sẽ
có rất nhiều tượng bổn sư khác nhau, mô
phỏng nhiều nguyên bản khác nhau.
Trước các bức tượng
có bàn
thờ
nhỏ, có sân gạch là chỗ lễ
lạy.
Quanh tượng có lối đi vòng để đi nhiễu Phật theo
truyền thống Phật giáo.
Có bảng đá chú thích rõ
xuất xứ tượng Phật, dựa theo
nguyên bản ở chùa nào, nước
nào, niên đại nguyên bản, bản tượng sao chép do họa sĩ nào thực
hiện, kích thước y hệt hoặc rút gọn theo tỷ lệ ra sao, chất
liệu của bản sao chép,
ảnh chụp nguyên bản…
Bên cạnh
đó, có thể là thông
tin về hành trạng vị Phật, Bồ tát hay thánh
tăng
được tạc
tượng.
Tượng
được đặt
xen kẽ với tiểu cảnh hay thành hàng ngang (như
vườn tượng
các danh nhân ở Quy Nhơn),
Không những là tượng, mà trong vườn tượng có thể là phù
điêu hình Phật, chư
Bồ tát và thánh tăng
đắp nổi.
Cả
khu vườn tượng Phật là một công
trình mỹ thuật tâm linh, là một
dạng “điện
thờ trong vườn, vườn trong điện thờ”, không phải chỉ là việc đặt
ảnh tượng chư Phật,
Bồ tát với bát nhang,
như có ý kiến hiểu lầm.
Vườn
tượng nên được thiết kế để thiện tín đi theo một
lộ trình nhất định, hợp lý, trước
tiên là
tượng
thánh tăng, La Hán, sau đó
đến tượng
Bồ tát, sau nữa đến
tượng chư Phật và cuối
cùng là
đức
Bổn sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
Đó là
một lộ trình vừa thiền hành, vừa đến chân tượng là lễ bái,
là một lộ trình có tính chất
tu tập.
Hay hơn nữa là vườn tượng xây dựng trên triền đồi, triền núi. Vườn tượng có thể được
thiết kế tốt hơn theo xu hướng mở, tức là có
thể mở rộng diện tích, bổ sung liên tục bộ sưu tập tượng Phật quý sao chép.
Cũng
có thể nghĩ đến việc hoàn thiện những thắng tích đã có như
Thích Ca Phật Đài, Đại Tòng Lâm… thành
vườn tượng,
cũng như đề xuất các khu dịch
vụ du lịch xây dựng vườn tượng Phật.
MT