Ch�n Hiền T�m

Lễ tế thần của người miền n�i

Tết của người Kơro ở cao nguy�n Trung phần sau tết của người th�nh thị một th�ng, gọi l� tết Lir Bong. Lir Bong l� �Mừng l�a về�. N� bắt đầu v�o khoảng th�ng ba dương lịch. Th�c vừa gặt xong, tha hồ nh�n rỗi, chờ đến m�a mưa mới c�y cấy cho vụ sắp tới.

Tết �Mừng l�a về� được tổ chức h�ng năm. Họ r�o l�ng tr�nh cướp b�c, sửa sang đường s�, giếng nước, trồng c�y n�u v.v� Lễ được khai mạc v�o buổi chiều khi mặt trời đ� lặn. Trống k�n khua vang, g�, vịt, d�, lợn được mang ra tế lễ d�ng c�ng Thượng đế với lời cầu nguyện: �Khẩn cầu Thượng đế nhận lời cảm tạ của mọi người. Thượng đế đ� ban ph�c cho d�n l�ng, d�n l�ng c� th�c ăn quanh năm. Xin ban ph�t cho mọi người được sức khoẻ dồi d�o để l�m việc nhiều hơn cho m�a sau. Kết quả c�ng tốt đẹp�. Lời cầu nguyện vừa xong, chủ tế ch�m chết những con vật, lấy huyết vẫy l�n cửa nh�, vạt th�c, giạ l�a,� sau đ� mang ra l�m cỗ đ�i kh�ch. Suốt đ�m chu�ng trống vang lừng khắp nơi. Họ tin tưởng may mắn sẽ đến v�o những ng�y kế tiếp[1].

Tết của đồng b�o Di Linh, một năm kh�ng nhất định bao nhi�u ng�y. Ng�y tết của họ thay đổi từ l�ng n�y sang l�ng kh�c. Sự thay đổi khiến họ c� thể dự tết nhiều nơi. Tết l� một ng�y ho�n to�n ở gia đ�nh. Nghi lễ chỉ tổ chức trong phạm vi nh� cửa v� vựa th�c. G� được lấy m�u vẫy l�n c�c bồ th�c để cầu thần linh cho những hạt giống sinh s�i nẩy nở� Những con lợn bị giết v� đem thui, ruột gan đựng ri�ng để tế thần. Đ�m xuống, trong vựa th�c chỉ c�n loe lo�t �nh lửa thui lợn như �nh lửa nấu b�nh chưng của d�n đồng bằng th�nh thị.

Phong tục tuy c� kh�c nhau, nhưng n�i chung, tết xưa ở miền n�i thường đi k�m với m�u của s�c vật, k�n trống, h�t h� v� những b�nh rượu lớn.

Cổ tục l�ng T�ch Sơn

Trai l�ng T�ch Sơn đến mười t�m tuổi đều được l�ng cử nu�i một con g� ngay từ đầu năm trước, để đầu xu�n năm sau c� g� tế thần. Họ phải săn s�c vỗ b�o sao cho g� được nặng c�n.

Ng�y m�ng ba tết, tất cả đều khăn đ�ng �o d�i mang g� ra đ�nh l�m lễ. Mỗi người �m g� của m�nh sắp h�ng chỉnh tề trước đ�nh. Đợi c�c vị ti�n chỉ trong l�ng khấn v�i xong, c�c ch�ng trai �m g� nhảy nh�t v� v�i lễ trước b�n thờ. Sau đ�, từng người một d�ng dao ch�m đứt đầu g�, tiết g� được hứng ri�ng, th�n g� mang ra nhổ l�ng l�m thịt. Ph�n g� c� khi v�i cả ra b�n thờ c�ng thần khi bị chặt đầu.

Ngo�i tục ch�m g� c�n c� tục ch�m lợn. Lợn cũng được vỗ b�o v� dẫn ra đ�nh. N� được tắm rửa sạch sẽ v� thả đi v�ng v�ng trước b�n thờ để tr�nh đức Th�nh Ho�ng. Tr�nh lợn xong, một thanh ni�n cầm gươm phang v�o đầu lợn. Phải biết c�ch ch�m nhanh, ch�m mạnh, gươm phải thật b�n để đầu lợn đứt l�a ngay nh�t ch�m đầu ti�n. Đang tung tăng, bị một nh�t gươm, lợn kh�ng kịp k�u, m�u từ cổ phun ra, th�n lảo đảo rồi ng� quị.�

C� cổ tục n�y l� do d�n l�ng T�ch Sơn chịu ảnh hưởng vị thần m� họ đang d�ng lễ tế. Tương truyền, l�c sinh tiền �ng l� một t�n tướng cướp. Khi bị d�n l�ng đuổi tới ch�n n�i th� c�ng đường. Bị v�y h�m qu� đ�i, sẵn c� con lợn ngang qua, �ng ch�m ngang m� ăn sống v.v... Sau, do chết v�o giờ linh(?) �ng được d�n l�ng tế tự như vị thần giữ l�ng.[2] Nh�n t�ch ăn lợn đ� m� c� lễ d�ng lợn v�o đầu xu�n h�ng năm.

Tục d�ng rượu ở l�ng Y�n Đổ

Với c�i nh�n của người thế gian, kh�ng c� rượu th� kh�ng c� lễ, n�n trong việc tế tự, đa phần đều c� rượu đi k�m. Ri�ng ở l�ng Y�n Đỗ, rượu mang d�ng thần phải l� loại rượu thật đặc sắc, được c�c l�o l�ng tế tự tuyển chọn kỹ c�ng mới được d�ng c�ng.

Việc c�ng kiếng ở th�nh thị

Xu�n ở th�nh thị, từ xưa đến nay vẫn văn minh hơn. G�, vịt, heo, b� tuy vẫn bị giết, nhưng m�u của ch�ng đều được rửa sạch. Kh�ng thể để dấu vết của sự chết ch�c tồn tại đ�u đ� trong nh� cửa hay trong chốn l�m ăn v�o những ng�y đầu năm. Thật kinh ho�ng khi đ�u đ� xuất hiện một v�i giọt m�u, d� của s�c vật. Xem ra, thứ m� ng�y xưa d�n miền n�i gọi l� điềm may, nay lại được coi như điềm bất hạnh với d�n th�nh thị. X�t cho c�ng �may� hay �kh�ng may� chỉ l� vọng tưởng của con người.

Đa phần mọi nh� đều c� tục l�m cơm rước �ng b� v�o cuối năm. Người người lau rửa, sơn sửa nh� cửa sạch đẹp để chuẩn bị đ�n mừng năm mới. Thức ăn đồ uống cũng được dự trữ đầy đủ trong ba ng�y tết. Phần do chợ b�a ng�y xưa kh�ng mở b�n trong những ng�y đ�, phần mọi người đều tin rằng sự sung t�c đầy đủ đầu năm l� điềm b�o cả năm được sung t�c dư d�. Mọi người c�n nhắc nhau phải vui vẻ, kh�ng được nhăn nh� gay gắt để cả năm được an b�nh. Bực bội, la h�t hay kh�c l�c phải được ki�ng cữ tối đa trong ba ng�y tết. M�ng ba tết c� lễ l�m cơm tiễn �ng b�.

Lễ tết, ngo�i cơm nước thịnh soạn, c�n c� b�nh ch�n, b�nh t�t, tiền l� x�, rượu, ch�. v.v� T�y phong tục của từng miền m� nh� nh� sắm sửa sao cho thịnh soạn để cả năm được sung t�c an l�nh.��

Lợi �ch của tế tự qua c�i nh�n của Đức Phật

Việc tế tự, d� cho chư thi�n hay c�c vị thần linh, cũng đều biểu trưng cho l�ng biết �n v� th�nh k�nh của con người đối với những g� m� họ đ� nhận được trong cuộc sống của m�nh. D� việc tế tự mang t�nh cầu xin l� kh�ng đ�ng với ch�nh kiến, nhưng bản th�n việc tế tự lại mang t�nh bố th� v� l�ng biết ơn, n�n c�i quả của n� vẫn c� li�n quan �t nhiều đến sự sung t�c.

Trong kinh Trường bộ quyển I, b�i kinh số 5, khi được B�-la-m�n Kutadanta hỏi về c�ch thức tế tự v� c�c tế vật, Phật đ� trả lời gi�n tiếp bằng c�u chuyện tế tự của vua Mah�vijita. Trong đ�, vị B�-la-m�n chủ tế đ� vạch định cho vua Mah�vijita c�c điều kiện thiết yếu để �ng c� thể gặt được c�i quả hạnh ph�c an lạc d�i l�u trong tương lai:

1/ Mời tất cả những vị S�t-đế-lị, chư hầu c�c tỉnh th�nh, c�c đại thần c�ng quyến thuộc, c�c gia chủ ph� h�o (Phật gọi chung l� bốn đại ch�ng) tham dự, như việc chứng th�nh cho buổi lễ tế đ�n được th�nh tựu.

2/ Vua Mah�vijita cần c� 8 đức:

- Thiện sinh từ mẫu hệ lẫn phụ hệ.

- Huyết thống thanh tịnh đến bảy đời tổ phụ, kh�ng một lời d�m pha n�o đối với vấn đề huyết thống.

- Sắc diện v� phong th�i phải thanh cao tuấn nh�.

- T�i bảo sung t�c, thương khố sung m�n.

- C� uy lực, đầy đủ bốn loại qu�n chủng chinh phục địch qu�n.

- C� t�n t�m, từ t�m, chuy�n l�m c�ng đức cho Sa-m�n, B�-la-m�n, kẻ bần c�ng�

- B�c học trong mọi vấn đề.

- C� thể suy tư tinh th�ng c�c việc từ qu� khứ cho đến vị lai.

3/ Vị B�-la-m�n l�m chủ tế đ�n phải c� đầy đủ 4 đức:���

- Thiện sinh từ mẫu hệ lẫn phụ hệ.

- Huyết thống thanh tịnh đến bảy đời tổ phụ, kh�ng một lời d�m pha n�o đối với vấn đề huyết thống.

- L� nh� ph�ng tụng, tr� ch�, th�ng hiểu ba tập Veda với danh nghĩa, lễ nghi, ngữ nguy�n, ch� giải v� lịch sử truyền thống.

- C� biệt t�i về thuận thế (tự nhi�n học) v� xem tướng bậc đại nh�n.

- L� nh� b�c học tinh th�ng, s�ng suốt với đầy đủ giới hạnh v� đức độ cao d�y.

4/ Trước khi tế lễ, vị B�-la-m�n chủ tế cần căn dặn vua Mah�vijita ba ph�p �kh�ng n�n�:

- Trước khi lễ tế đ�n xảy ra, kh�ng n�n hối tiếc �phần lớn t�i sản ta đ� ti�u hao��.

- Trong khi đang l�m lễ tế đ�n, kh�ng n�n hối tiếc �phần lớn t�i sản ta đ� ti�u hao��.

- Sau khi l�m lễ tế đ�n, kh�ng n�n hối tiếc �phần lớn t�i sản ta đ� ti�u hao��.

N�i chung, kh�ng khởi t�m hối tiếc đối với việc tế đ�n d� với bất kỳ l� do g�.

V� sao kh�ng n�n hối tiếc đ� được Phật n�i trong phẩm Địa chủ, kinh Tăng Nhất A H�m quyển I. Nh�n duy�n c�ng dường bố th� tuy đưa đến c�i quả sung t�c cho th� chủ, nhưng bố th� rồi m� khởi t�m hối tiếc th� d� được quả b�o sung t�c vượt bực, cũng kh�ng hưởng được quả ấy, cũng kh�ng được vui trong ngũ dục[3].�

5/ Vị B�-la-m�n khuyến kh�ch vua lập tế đ�n với nội t�m hoan hỉ an vui. D� việc bất như � n�o xảy ra, nh� vua vẫn n�n giữ nội t�m hoan hỉ.�

6/ Trong lễ tế đ�n, kh�ng c� tr�u, b�, d�, cừu, g�, heo bị giết. Cũng kh�ng c� loại sinh vật n�o bị s�t thương. Kh�ng c� c�y cối bị chặt để l�m trụ cột tế lễ. Kh�ng c� cỏ c�t tường bị cắt để rải chung quanh. C�c kẻ gia bộc, l�m thu� kh�ng bị dọa nạt đ�nh đập khiến cho sợ h�i, khổ nhọc. Tế đ�n được ho�n tất chỉ với dầu, sinh th�, thục t�, mật v� đường miếng.

Kh�ng c� th� vật. v.v.., v� đ�nh đập v� s�t sanh l� nh�n đưa đến bệnh tật, nạn tai v� yểu tử. Cho n�n, muốn c� sức khỏe th� kh�ng n�n giết hại s�c vật để tế đ�n. Chỉ cần kh�ng s�t sinh.v.v� th� kh�ng cần c� trụ tế đ�n hay cỏ c�t tường rải quanh, c�t tường vẫn đến. Đ� l� l� do v� sao trong việc tế lễ, Đức Phật dạy kh�ng c� thịt s�c vật d�ng c�ng, cũng kh�ng c� sự dọa nạt đ�nh đập. Bởi từ t�m l� nh�n gi�p tho�t được mọi nạn tai.

L�m được một tế đ�n như thế th� cuộc sống của ch�ng ta sẽ được hạnh ph�c an lạc d�i l�u. Song với những điều thiết yếu cần c� của một lễ tế đ�n như thế kh�ng phải ai cũng l�m dược. V� thế� Kutadanta hỏi tiếp:

- Thưa t�n giả Gotama, c� tế đ�n n�o �t phức tạp, �t phiền nhiễu m� lại nhiều quả b�o v� lợi �ch hơn c�ch tế đ�n như thế?

- Đ� l� bố th� thường xuy�n, những tế đ�n thuận lợi, c�ng dường cho c�c vị xuất gia c� giới đức.

Quả b�o bố th� lệ thuộc v�o ba thứ l� t�m người bố th�, phẩm vật bố th� v� giới hạnh người được bố th�. Bố th� thường xuy�n, l� đủ duy�n liền bố th�, kh�ng đợi phải lập đ�n tr�ng. Người cần liền bố th�. �Một miếng khi đ�i bằng một g�i khi no�. Đ� l� ruộng phước tốt, t�m người bố th� cũng tốt. C�ng dường cho c�c vị xuất gia c� giới đức cũng l� ruộng phước tốt, l� gieo nh�n với Tam bảo để được sự hộ tr� của Tam bảo.

Kutadanta lại hỏi tiếp:

- Thưa T�n giả, c� tế đ�n n�o �t phức tạp, �t phiền nhiễu m� lại nhiều quả b�o v� lợi �ch hơn l� bố th� thường xuy�n, những tế đ�n thuận lợi, c�ng dường cho c�c vị xuất gia c� giới đức?

-� Đ� l� x�y dựng tinh x� cho Tăng ch�ng tu tập.

- Thưa T�n giả, c� tế đ�n n�o �t phức tạp, �t phiền nhiễu m� lại nhiều quả b�o v� lợi �ch hơn l� x�y dựng tinh x� cho Tăng ch�ng tu tập?

- Đ� l� th�nh t�m qui y Phật, qui y Ph�p, qui y Tăng. N�y B�-la-m�n! Tế đ�n n�y �t phiền hại m� lại được quả b�o lợi �ch nhiều hơn c�c c�ch tế đ�n tr�n.

- Thưa T�n giả, c� tế đ�n n�o �t phức tạp, �t nhiễu hại m� lại nhiều quả b�o v� lợi �ch hơn l� qui y Tam bảo?

- Đ� l� th�nh t�m giữ g�n 5 việc kh�ng s�t sinh, kh�ng trộm cắp, kh�ng n�i dối, kh�ng t� d�m v� kh�ng uống rượu. Giữ được 5 việc đ� l� tế đ�n mang lại hạnh ph�c v� an lạc d�i l�u cho con người.

T�y mức độ giữ g�n m� ta c� được hạnh ph�c v� an lạc nhiều hay �t, d�i hay ngắn. Đ�y l� tế đ�n m� tất cả ai cũng c� thể thực hiện cho ch�nh bản th�n, kể cả những người kh�ng thuộc đạo Phật, để c� được hạnh ph�c v� an lạc d�i l�u.�

Đi�n trần truồng

Luận Đại tr� độ kể rằng:

Ở Nam Thi�n Tr�c c� vị ph�p sư giảng về ngũ giới. Trong đ� c� nhiều ngoại đạo đến nghe. Nghe xong quốc vương nước đ� vấn nạn ph�p sư:

- Nếu đ�ng như lời ng�i n�i, người uống rượu cũng như kẻ cho rượu đều phải chịu quả b�o đi�n kh�ng, th� đ�ng ra đời n�y người đi�n phải nhiều hơn người tỉnh, sao người đi�n �t m� người tỉnh lại nhiều?

H�ng ngoại đạo vẫy tay t�n đồng:

- Đ�ng! Đ�ng! Người tỉnh nhiều hơn người đi�n. Vua thật l� người lợi tr�. Lời vấn nạn th�m th�y thay! Nhất định g� trọc đầu ngồi t�a cao kia kh�ng thể n�o trả lời.

Ph�p sư kh�ng trả lời m� lấy tay chỉ h�ng ngoại đạo rồi n�i qua chuyện kh�c. Vua liền hiểu.

H�ng ngoại đạo xầm x�:

- Lời vấn nạn qu� th�m th�y đ�u thể trả lời. Xấu hổ n�n đưa tay chỉ chỉ rồi n�i qua chuyện kh�c.

Vua n�i với c�c ngoại đạo:

- Ph�p sư lấy tay chỉ chỉ l� đ� n�i xong. V� muốn bảo vệ c�c ngươi n�n kh�ng trả lời m� lấy tay chỉ chỉ, l� muốn n�i lũ đi�n ch�nh l� c�c ngươi. Đi�n kh�ng phải �t. C�c ngươi lấy tro b�i người, trần truồng kh�ng biết hổ thẹn. D�ng đầu l�u của người đựng ph�n m� ăn. Mua đ�ng th� nhảy v�o nước, m�a hạ lại hơ lửa. C�c việc l�m phi đạo như thế đều l� h�nh thức của đi�n kh�ng. Lại v�i m�nh trong c�t m� cho l� ti�u hết tội lỗi. Những việc cưỡng nh�n tr�i duy�n như thế m� cho l� nh�n duy�n của nhau, kh�ng phải đi�n l� g�?

N�i chung, những suy nghĩ v� h�nh động n�o tr�i với ch�nh kiến, g�y tạo nh�n quả kh�ng ph� hợp với những g� kinh Thập thiện đ� n�i, đều l� h�nh thức của đi�n cuồng. Phật n�i đi�n đảo. Tổ Long Thọ n�i �đi�n trần truồng�. N�i đi�n, v� n� tr�i với qui luật b�nh thường.

Thế gian n�y, c� những c�i đi�n lộ hẳn ra ngo�i, được mời ngay v�o nh� thương đi�n th� dễ thấy rồi. Nhưng c�i gọi l� �đi�n trần truồng� đ�y th� �t ai thấy m� gần như ai cũng c�, chỉ l� �t hay nhiều, cạn hay s�u m� th�i.

Kh�ng tin v�o l� nh�n quả, giết người h�ng loạt để l�n Niết- b�n, giết hại sinh vật l�m lễ tế tự với mong cầu được sức khỏe, muốn gi�u c� phải tranh d�nh chụp giựt, tham nhũng, thỉnh b�a, ch� ng�i.v.v� đều l� h�nh thức của đi�n trần truồng.�

Uống rượu l� một trong những c�i nh�n đưa đến t� kiến. Từ t� kiến m� c� hoạn nạn, tai ương, nhưng hiện nay �t ai tin điều đ�. Đ�ng n�i l� d� rượu đưa đến kh� nhiều thảm họa trước mắt, n� vẫn được đa phần mọi giới ca tụng v� xem như một th� ti�u khiển kh�ng thể thiếu trong c�c buổi tr� tiệc. Thế giới ng�y c�ng đảo đi�n một phần l� đ�.

Xu�n của bậc đạo nh�n

D� may mắn hay bất hạnh th� xu�n về, kh�ng phải chỉ mang sự sống v� niềm vui đến mu�n lo�i. Niềm vui của lo�i n�y c� khi l� nỗi đau của lo�i kh�c. Sự sống của lo�i n�y c� khi l� sự chết ch�c của lo�i kh�c. Ta hồ hởi đ�n xu�n với những vật phẩm tốt l�nh nhưng lũ s�c vật th� kh�ng. Một nỗi sợ h�i v� chấm dứt th�n mạng kh� đau khổ. Niềm vui của ta h�nh th�nh một phần từ nỗi đau của kẻ kh�c, n�n c�i quả m� ta c� được l� một thế giới Sa-b� ph�n ranh, kh�ng ngừng chiến tranh, th� hận, nạn tai v� chết ch�c. Kh�ng như xu�n của những kẻ miền n�i v� sự:

Ở n�i, việc kh�ng, cửa đ�ng g�i

Độc tọa t�m c�ng, dứt thấy nghe

M�n giấy t�ng mai trăng rọi s�ng

Nh�n gian chỉ đ� một c�n kh�n.

              (Sơn Cư B�ch Vịnh)

Ở n�i kh�ng người th� xu�n về đ�u phải tiếp kh�ch m� cửa kh�ng đ�ng, việc cho nhiều? Một m�nh một chợ thư thả đất trời như chốn kh�ng người. Người nh�n cảnh nh�n, người như cảnh như. Vật ng� đều qu�n, bỉ thử vắng b�ng. T�m kh�ng cảnh kh�ng th� thấy nghe kh�ng tồn tại. Chỉ như trăng s�ng chiếu khắp đất trời. Vạn vật đều tỏ như trăng soi b�ng nước. Trạm nhi�n chưa từng vắng thiếu.

H�a thượng Thường Chiếu b�nh: �Bậc si�u tho�t tr� hạnh vi�n dung, thấy nghe kh�ng ph�n biệt. Xoay thấy nghe trở về t�m. Đ�y l� bậc đại tr� đại hạnh. Cảnh giới của Văn Th�, Phổ Hiền to�n b�y đầy đủ. Điền địa n�y si�u tuyệt, �t người v�ng lai, vượt khỏi nhị bi�n, si�u tho�t thể nhập. Người đến được đất n�y thường ngồi tr�n lưng voi hoặc cỡi sư tử dạo khắp đ� đ�y, t�y duy�n h�a độ l�m lợi �ch ch�ng sinh ��, rồi n�i� kệ rằng:[4]

Tr�n ngọn Diệu phong rong tự tại

Xem x�t mười phương ch�ng khổ đau

Khởi Từ phương tiện t�y ứng h�a

Đưa ch�ng đồng l�n bờ Niết-b�n.

Mới hay, n�i cao một m�nh kh�ng ngo�i n�i t�m v� sự. T�m kh�ng cảnh kh�ng th� ngay chốn th�nh thị đồng bằng vẫn l� tr�n đỉnh Diệu phong thong dong tự tại. Từ t�m khai ph�t th� kh�ng v� c�i vui của m�nh m� động đến nỗi đau mu�n lo�i. Kh�ng v� sở th�ch của m�nh m� ph� bỏ c�i vui của mu�n người. Xu�n xu�n từ đ� khắp nơi. Xu�n xu�n từ đ� mọi thời. Đ�y l� tế đ�n m� phần thiết lập tế đ�n �t phức tạp phiền nhiễu nhưng quả b�o lợi �ch th� kh�ng g� bằng, như Đức Phật đ� n�i với Kutadanta:

�- N�y Kutadanta! Như Lai xuất hiện ở đời l� bậc A-la-h�n, Ch�nh Biến Tri, Minh Hạnh T�c, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, V� Thượng Sĩ, �iều Ngự Trượng Phu, Thi�n Nhơn Sư, Phật, Thế T�n. Như Lai sau khi tự chứng ngộ với thượng tr� thế giới n�y, với Thi�n giới, Ma giới, Phạm thi�n giới, tất cả thế giới, với Sa-m�n, B�-la-m�n, Thi�n, Nh�n, lại tuy�n thuyết điều đ� chứng ngộ. Như Lai thuyết ph�p sơ thiện, trung thiện, hậu thiện đầy đủ văn nghĩa, Như Lai truyền dạy phạm hạnh ho�n to�n đầy đủ thanh tịnh. Nếu c� người n�o nghe ph�p ấy. Sau khi nghe ph�p, người ấy sinh l�ng t�n ngưỡng Như Lai. Khi c� l�ng t�n ngưỡng ấy, vị n�y suy nghĩ về đời sống từ bỏ dục lạc ở gia đ�nh. Một thời gian sau, người ấy từ bỏ tất cả, sống đời sống kh�ng gia đ�nh. Khi đ� xuất gia, vị ấy sống chế ngự với sự chế ngự của giới bổn P�timokkha, đầy đủ oai nghi ch�nh hạnh, thấy nguy hiểm trong những lỗi nhỏ nhặt, thọ tr� v� học tập giới học. Th�n nghiệp, ngữ nghiệp thanh tịnh. Sinh hoạt trong sạch. Giới hạnh đầy đủ. Thủ hộ c�c căn. Ch�nh niệm tỉnh gi�c. Biết tri t�c... Đ� l� tế đ�n �t phiền nhiễu nhất m� lợi �ch th� lớn lao nhất.�

Hay v� kh�ng hay - Giữ v� bỏ

Tập tục truyền lại kh�ng phải c�i g� cũng hay. C� c�i hay mả c� c�i kh�ng hay. L�m lễ tạ ơn Trời Phật thần linh v� l�ng biết ơn l� hay, nhưng s�t sinh hại vật l�m lễ d�ng c�ng th� kh�ng hay. L�m lễ tạ ơn Trời Phật l� hay nhưng giao ph� t�nh mạng của m�nh v�o tay Trời Phật th� kh�ng hay. Vấy m�u s�c vật c�ng khắp l� kh�ng hay nhưng giữ t�m hoan hỉ, kh�ng để phiền n�o hiện h�nh v�o những ng�y đầu năm l� hay. Sửa soạn nh� cửa, thức ăn dự trữ đầy đủ l� hay, nhưng phải đi vay nợ để tạo sự sung t�c tạm bợ v� m� t�n dị đoan th� kh�ng hay. v.v�

Hay, nối tiếp giữ g�n th� dễ, v� n� thuận với th�i quen v� tập tục của mọi người. Nhưng với c�i kh�ng hay th� từ bỏ kh�ng phải dễ. Bởi cưỡng lại th�i quen tạo ra sự bất an cho ch�nh m�nh. Đi tr�i lại tập tục của tập thể đ�ng đảo cũng tạo ra sự bất an kh�ng nhỏ. Do đ� ch�ng ta dễ bị c�c tập tục xấu tr�i buộc khiến phải gặt quả xấu trong tương lai. Cho n�n, muốn bỏ những tập tục xấu, đ�i hỏi ch�ng ta phải c� niềm tin vững mạnh v�o những g� Như Lai đ� n�i. C� tr� tuệ để học hiểu v� nh�n nhận vấn đề cho ch�nh x�c. Tr�nh t�nh trạng đi từ cực n�y sang cực kia, dứt bỏ lu�n cả những điều tốt đẹp, rơi v�o chấp kh�ng nh�n quả. V� cuối c�ng, cần c� định lực v� can đảm để dứt bỏ những g� cần dứt bỏ. Tự m�nh dứt bỏ v� động vi�n người kh�c dứt bỏ để cuộc sống được an vui thật sự.

Sang năm mới, nguyện cho tất cả ch�ng sinh c� được niềm tin s�u sắc đối với gi�o ph�p của Như Lai. Tự lợi v� lợi tha rộng r�i để thế giới được an b�nh, nơi nơi được ấm no, đao binh v� nạn tai chấm dứt.